چگونه باید تورم مزمن را کنترل کنیم؟

اعتبار - تورم متغیری است از اقتصاد کلان. اما تجربه بسیاری از شهروندان در فهم تورم، به صورت رویارویی با تغییرات قیمت ها در خریدهای روزمره ظاهر می شود لذا دلایل آن هم از سوی آنان در سطح اقتصاد خرد ارزیابی می شود.

به گزارش پایگاه خبری اعتبار، این تعارض در برداشت از مفهوم تورم موجب شده است تا مردم در تحلیل عوامل \r\nایجادکننده آن دچار اشتباه شوند. اشکال بزرگ آن است که بسیاری از فعالین \r\nسیاسی ما هم خطای عامه مردم در فهم عوامل بروز تورم را مرتکب می شوند و در \r\nبهترین حالت آن را یک پدیده در سطح اقتصاد خرد تصور می کنند و این خطا باعث\r\n شده است که در اقدام سیاسی خود برای مقابله با تورم به بیراهه بروند. \r\nمسعود نیلی مشاور ارشد اقتصادی دولت می گوید «تورم مزمن فعلی مهار ناشدنی \r\nاست» مشروح مصاحبه اقتصاد ایرانی با دکتر مسعود نیلی در ذیل آمده است:
\r\n
\r\n  آمارهای اقتصادی که دولت ارائه می دهد، نشان می دهد تورم کاهش \r\nپیدا می کند. اما آنچه امروز نشان دیده می شود چرا در اقتصاد ایران تا کنون\r\n این امر بروز نکرده است؟ و چرا شاهد کاهش معنا دار نرخ تورم نیستیم؟
\r\n تورم نسبت به سال گذشته کاهش چشمگیری یافته است. حتی نسبت به ماه های \r\nگذشته هم این ماه با نرخ تورم کمتری روبرو هستیم. تورم نرخ دارد و با \r\nاندازه گیری آن بهتر می توانیم در این خصوص نظر بدهیم. من منکر تورم مزمن \r\nدر اقتصاد ایران نیستم که بخشی از آن ناشی از فروش نفت است. بهتر است وضعیت\r\n ایران را با دیگر کشورها مقایسه کنیم. اگر بخواهید اقتصاد ایران را به \r\nلحاظ نرخ تورم با مناطقی مثل دبی یا قطر مقایسه کنید، به وضوح و درستی می \r\nبینید که آنها هم نفتی هستند اما این وضعیت تورمی برای آنها وجود ندارد. \r\nچرا باید وضعیت این کشورها این طور باشد؟ به این دلیل که وقتی حجم پول در \r\nاقتصاد آنها زیاد می شود تقاضاهای افزایش یافته از طریق واردات به خارج \r\nمنتقل می شود. چرا که نرخ ارز آنها پایین است و حجم عمده کالاهای آنها هم \r\nوارداتی است. قیمت کالاهای وارداتی هم طبق قیمت ارز آنهاست و وقتی نرخ ارز \r\nثابت باشد این تثبیت نرخ ارز باعث می شود که این کشورها تورم نداشته باشند.\r\n در مورد ایران هم طی کمتر از ۱۰ سال اخیر آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد \r\nکه رشد واردات بسیار زیاد بوده و در برخی سال ها، هر سال به طور متوسط ۱۰ \r\nمیلیارد دلار به واردات کشور اضافه شده است. اگر در سالی ۲۰ میلیارد دلار \r\nواردات داشتیم در سال های پس از آن میزان واردات به ۳۰ میلیارد دلار رسیده \r\nاست و این رشد تا جایی ادامه پیدا کرده که مثلا طی سال ۹۰ در مجموع واردات \r\nکالا و خدمات کشور به حدود ۹۰میلیارد دلار رسید. منظور من این است که چون \r\nواردات به کشورمان همراه با رشد نقدینگی رشد کرده است، این باعث شده که \r\nتقاضاهای به وجود آمده ناشی از افزایش نقدینگی از طریق واردات جبران شود. \r\nبنابراین آنچه در ایران وجود دارد محصول سال ها بی تدبیری است. تورم بیماری\r\n مزمن اقتصاد ایران است و دولت یازدهم نمی تواند برای مهار آن در کوتاه مدت\r\n کاری انجام دهد. تورم مزمن فعلی مهار ناشدنی است.
\r\n
\r\n در حال حاضر تحریم ها چه تاثیری بر روند تورم مزمن داشته است؟ با \r\nکاهش تحریم ها از میزان تورم کاسته می شود؟ چه زمانی تورم انباشته شده خود \r\nرا را نشان می دهد؟
\r\n بله. تورم به بیماری مزمن اقتصاد ایران بدل شده است. در سال ۹۰ که رشد \r\nواردات کشور برخلاف آن رشد سالانه ۱۰ میلیارد دلاری سال های گذشته نبود و \r\nیکدفعه رشد آن متوقف شد ما مشاهده کردیم که اثرش را روی تورم گذاشت.
\r\n
\r\n  پس احتمالا بحران ارز هم به این دلیل خودش را در اینجا نشان داد؟
\r\n به عبارت دیگر آن تورم تخلیه نشده اقتصاد ایران در آنجا خودش را به طور \r\nمشخص بروز داد. نکته مهم این است که این موضوع زمانی خودش را در بازار \r\nدارایی نشان می دهد که ما ارز خریداری می کنیم یا سپرده بانکی می گذاریم \r\nاما اگر راه آنها را ببنیدیم آن وقت این تورم تخلیه نشده سراغ خودرو، مواد \r\nغذایی و مسکن می رود.
\r\n
\r\n شما پیش از این گفته بودید که مسکن ضربه گیر رشد نقدینگی می شود. \r\nچرا فکر می کنید امسال ممکن است تورم تخلیه نشده خودش را در بخش مسکن نشان \r\nدهد؟
\r\n البته من به هیچ وجه نگفتم حتما این اتفاق خواهد افتاد. بروز آن به میزان \r\nقابل توجهی به سیاست ها و شرایط بیرونی بستگی دارد. از بین دارایی های \r\nثابتی که وجود دارد احتمال این اتفاق در دو حوزه مسکن و ارز بیشتر است. \r\nبورس نمی تواند تحرک چندانی داشته باشد. اصولا بورس توانایی مانور کافی \r\nندارد، بازار بورس ایران سرمایه چندانی ندارد که بتواند تاثیر گذار باشد. \r\nالبته دولت یازدهم بورس را تقویت خواهد کرد اما معجزه ای در عرض چند روز، \r\nچند ماه یا چند سال رخ نخواهد داد. چرا که همان طور که ممکن است این اتفاق \r\nدوباره برای بازار ارز رخ دهد، برای بازار مسکن هم ممکن است اتفاق بیفتد. \r\nالبته در مورد بازار ارز این موضوع بستگی به این دارد که مسائل بین المللی \r\nما چه طوری حل شود. اما بین این ها دیگر یک بازاری باید ضربه گیر رشد \r\nنقدینگی سالانه کشور شود وجود ندارد. چون بازار بورس ما بازار کوچکی است و \r\nاصلا تناسبی با این حجم نقدینگی ندارد بنابراین نمی توانیم روی بازار بورس \r\nحساب باز کنیم. در نتیجه بازار ارز یا بازار مسکن می ماند و دیگر بخش دیگری\r\n نمی ماند. آنچه که من اعتقاد دارم این است که اگر جلوی نوسانات بازارهای \r\nدیگر گرفته شود این فشار سراغ کالاهای روزمره مردم می رود و آن وقت تورم \r\nبالا خواهد رفت. به تعبیری دیگر می توان گفت  زمانی که نقدینگی با نرخ \r\nبالایی رشد می کند می توانیم ادعا کنیم که تولید هم شرایط مساعدی نداشته \r\nاست.  
\r\n
\r\n  نوسان در بازارهای داخلی زیاد است. ظاهرا دولت نمی تواند نوسان های بازار را کنترل کند؟
\r\n دولت تلاش خودش را کرده است اما باید بپذیریم که بازار یا بازارهایی که \r\nضعیف هستند دچار نوسان می شوند. اما تلاش دولت این است که آسیب کمتری به \r\nزندگی روزمره مردم وارد شود. اینکه من گفتم هرچند در سال های گذشته نقدینگی\r\n رشد کرده اما قیمت ها به آن میزان رشد نکرده به دلیل این بوده که واردات \r\nبه کشور در حال رشد بوده و این میزان واردات، کم بودن عرضه در مقابل افزایش\r\n تقاضاها را جبران کرده است.
\r\n
\r\n  آینده را چطور ارزیابی می کنید. رشد تورم تا چه حد ادامه پیدا می کند؟
\r\n اکنون در این شرایط که رشد واردات به کشور متوقف می شود و همچنان نقدینگی \r\nرشد می کند این افزایش تورم فقط افزایش تورم ناشی از نقدینگی امسال نیست \r\nبلکه نقدینگی سال های گذشته هم می تواند در تورم انعکاس پیدا کند. پس یا \r\nباید تورم را بپذیریم یا بی ثباتی یا افزایش قیمت در بازار برخی دارایی ها \r\nرا باید بپذیریم. راه سومی را من نمی دانم.کشور دچار تورم مزمن است، در چند\r\n روز، چند ماه و چند سال معجزه ای رخ نمی دهد. چند سال زمان می برد تا ما \r\nبتوانیم از اقتصاد ویران آوار برداری کنیم. دولت سعی می کند در آینده ثبات \r\nرا همچنان نگه دارد. به عقیده من اکنون در شرایط ثبات هستیم.
\r\n
\r\n  چگونه باید تورم مزمن جامعه را کنترل کنیم؟
\r\n اگر بخواهیم تورم را کنترل کنیم، نخست باید به کنترل نقدینگی بپردازیم. \r\nلازمه کنترل نقدینگی نیز کنترل پایه پولی است. در این چرخه، کنترل پایه \r\nپولی هم کنترل کسری بودجه دولت و اعمال اصلاحاتی در شیوه عملکرد نرخ های \r\nسود و آنچه را که به برقرار کردن تعادل در عملکرد سیستم بانکی وابسته است \r\nبرای اقدام دولت ضروری می سازد. اقتصاددانان برای تعریف تورم، عبارت \r\n«افزایش مستمر سطح عمومی قیمتها» را در نظر می گیرند و روی «استمرار» آن \r\nتاکید دارند. دقیقا به این دلیل که اگر افزایشی در سطح عمومی قیمت ها رخ \r\nدهد در شرایطی، آن را افزایشی مقطعی می پنداریم که استمرار نداشته باشد. \r\nمانند افزایش یکباره نرخ ارز یا افزایش قیمت انرژی و سایر رویدادهای مقطعی \r\nکه ممکن است در اقتصاد به وجود بیاید. اگر این موارد به وجود بیاید و \r\nاستمرار نیابد، اثر آن مقطعی خواهد بود. یعنی ممکن است برای یک سال اثر آن \r\nپایدار باشد و پس از آن ادامه پیدا نکند. صاحبنظران حوزه اقتصاد نیز هنگامی\r\n که می خواهند برای مهار افزایش سطح عمومی قیمتها، راهکاری ارائه کنند، \r\nابتدا میان عوامل مقطعی رشد سطح عمومی قیمتها و عواملی که موجب استمرار آن \r\nمی شود، تفکیک قائل می شوند و هنگام تعیین راه حل های مهار تورم این موضوع \r\nاهمیت پیدا می کند که عوامل رشد تورم تا چه حد مقطعی یا تا چه حد مستمر \r\nبوده است.

ارسال نظر

پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شود.

این فرم توسط reCAPTCHA محافظت می‌شود. حریم خصوصی و شرایط استفاده گوگل اعمال می‌شود.