اظهارت سیف دلار را گران کرد؟

اعتبار - در حالی که در حدود یکی دو سال گذشته از شدت التهاب بازار ارز کاسته شده و آرامش نسبی بر آن برقرار است در مقاطعی نیز که

به گزارش پایگاه خبری اعتبار به نقل از ایسنا، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد دچار نوسان شده که برخی معتقدند که این \r\nافزایش نرخ ارز تحت تاثیر اظهارات رییس بانک مرکزی مرکزی بانک بوده است. \r\n

\r\n\r\n

\r\nبه گزارش خبرنگار ایسنا، در پی نوسانات نرخ ارز که همزمان با اعلام نرخ \r\n۲۸۵۰ تومان برای دلار در بودجه سال آینده بود نظرات متفاوتی نسبت به دلایل \r\nایجاد این تحولات مطرح شد.\r\n

\r\n

\r\nرییس کل بانک مرکزی معتقد بود که نوسان اخیر نرخ ارز ناشی از برخی مداخلات و\r\n تحلیلهای غلطی است که نسبت به برخی اخبار مطرح می شود که تاثیر آن مقطعی \r\nبوده و ثبات بار دیگر به بازار برمی‌گردد.\r\n

\r\n\r\n

\r\nدر عین حال که وزیر اقتصاد نیز بر این باور است که نه تنها نرخ دلار بودجه \r\nمنطقی است بلکه زمینه ساز افزایش قیمت در بازار نخواهد بود و این نوسان \r\nطبیعی بود و ثبات به زودی در بازار برقرارخواهد شد.\r\n

\r\n\r\n

\r\nاما در حالی که برخی دیگر معتقدند که اظهارات رییس کل بانک مرکزی در مورد \r\nارز در مدت اخیر و همچنین در چند دوره دیگر موجبات نوسان در بازار را فراهم\r\n آورده است، بانک مرکزی نسبت به این موضوع توضیح داد که در ادامه آمده است.\r\n

\r\n

\r\n\r\n۱۰ مورد درباره رابطه رییس کل بانک مرکزی و تحولات بازار ارز\r\n

\r\n\r\n

\r\n۱- معمولاً روسای کل بانک‌های مرکزی تنها بر حسب ضرورت درباره موضوعات \r\nمربوط یا تحت نظارت خود صحبت می‌کنند. بانک مرکزی ایران نیز حسب وظیفه \r\nقانونی خود در قبال تحولات بازار ارز حساسیت داشته و در مواقعی رئیس کل آن \r\nدر خصوص موضوعات ارزی اعلام نظر می کند. \r\n

\r\n

\r\nبدیهی است در حال حاضر در خصوص بازار ارز ایران که متاثر از انتظارات است، \r\nاین حساسیت بیشتر است. بازار ارز ایران و تحولات آن طی سال‌های اخیر (و در \r\nحقیقت پس از تلاطم‌های بی‌قاعده سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱)‌ از اهمیت ویژه‌ای \r\nبرای افکار عمومی و فعالین اقتصادی و تجاری برخوردار بوده است. \r\n

\r\n

\r\nیکی از وظایف نهادهای متولی و سیاست‌گذار، ایجاد شفافیت در خصوص روند \r\nتحولات متغیرها و بازارها و کنترل تاثیرگذاری هیجانات زودگذر و ناپایدار بر\r\n تحولات بازارهاست. در سال‌های اخیر بانک مرکزی تلاش کرده با استفاده از \r\nروش‌های معمول نظیر مدیریت موثر بازار، ‌افزایش هماهنگی‌ها، جهت‌دهی به \r\nانتظارات و استفاده از اعتبار سیاستی خود فعالین اقتصادی و تجاری را در جهت\r\n تامین اهداف کلان اقتصادی و مصالح عمومی هدایت کند. \r\n

\r\n

\r\nمصاحبه‌های مورد اشاره رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در همین راستا و برای تصحیح \r\nانتظارات و اطلاعات عمومی بوده است. با عنایت به مسئولیت قانونی این بانک \r\nدر قبال بازار ارز، اطلاع رسانی و مصاحبه رئیس کل این بانک در خصوص تحولات \r\nاین بازار کاملاً طبیعی و در برخی موارد ضروری است.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۲-یادآور می‌شود یکی از بزرگترین دغدغه‌های بانک مرکزی در حوزه ارز، کاستن \r\nاز دامنه نوسانات نرخ ارز و محدود کردن کرانه‌های تغییر آن است. این نکته \r\nدر مصاحبه‌های مقامات بانک مرکزی نیز بارها مورد تاکید قرار گرفته و کاهش \r\nقابل توجه ضریب تغییرات نرخ ارز از جمله دستاوردهای مهم و ملموس دولت \r\nیازدهم شناخته می‌شود. \r\n

\r\n

\r\nبانک مرکزی هدف تثبیت دامنه نوسانات ریال را با اتخاذ رویه‌های بدون تورش و\r\n متقارن دنبال می‌کند؛ به این مفهوم که به همان میزان که نوسانات افزایشی \r\nنرخ ارز نکوهیده است،‌ نوسانات کاهشی آن نیز چنانچه ناپایدار بوده و صرفاً \r\nمنبعث از انتظارات و رفتارهای سوداگرانه باشد،‌ مخل تولید و سرمایه‌گذاری \r\nارزیابی می‌کند. \r\n

\r\n

\r\nبررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که نوسان‌های لحظه‌ای و غیربنیادین نرخ ارز \r\nبستر مناسبی برای شکل‌گیری حملات سفته‌بازانه و خرید و فروش‌های گروهی در \r\nبازار می‌شود و علاوه بر ایجاد تعلل و سکون در سرمایه‌گذاری و تولید، آثار \r\nبازتوزیعی درآمدی وسیعی نیز برجای می‌گذارد. اتفاقاً در این زمینه، جهت \r\nنوسان نرخ ارز، تاثیر خاصی بر انتقال درآمد یا ثروت ندارد. یکی از اهداف \r\nمصاحبه‌های ریاست‌کل بانک مرکزی در حوزه ارز، حذف زمینه‌های تلاطم تصنعی در\r\n بازار ارز و کاهش قدرت مانور غیرواقعی سوداگران و جریان‌سازان در آن است.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۳-پس از گسترش دامنه تحریم‌های اقتصادی به حوزه نقل ‌و انتقالات ارزی و به \r\nموازات کاهش فروش نفت ایران، نرخ ارز در بازار غیررسمی در برخی مقاطع،‌ بیش\r\n از آنکه متاثر از عوامل بنیادین اقتصادی و روند بلندمدت خود باشد،‌ تحت \r\nتاثیر اخبار و هیجانات زودگذر در خصوص تعاملات بین‌المللی کشور نوسان کرده \r\nاست. \r\n

\r\n

\r\nاین خصوصیت سبب تلاطم‌پذیری قابل توجه بازار ارز شده و به صورت عامل جذب \r\nکننده رفتارهای گروهی و سوداگرانه به سوی بازار ارز عمل کرده است. به تبع \r\nآن، تلاطم‌های بازار ارز آثار تخریبی محسوسی بر سطح قیمت‌ها و عملکرد دیگر \r\nمتغیرهای اقتصادی داشته است. این در حالی است که بانک مرکزی به عنوان متولی\r\n حفظ ارزش پول ملی و نهاد سیاست‌گذار ارزی، اهتمام بسیار جدی نسبت به کاهش‌\r\n تلاطم‌های بازار ارز و حفظ نوسانات آن در محدوده قابل قبولی حول روند نرخ \r\nارز مورد حمایت متغیرهای بنیادین دارد. نگاهی به مقاطع اطلاع ‌رسانی بانک \r\nمرکزی در زمینه بازار ارز نیز موید انطباق زمان استفاده از اعتبار سیاستی \r\nاین نهاد با مقاطع چرخش بازار است.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۴-اگر این مطلب را بپذیریم که نرخ ارز در میان‌مدت و بلند‌مدت در مسیری \r\nمشخص و متناسب با متغیرهای بنیادین خود حرکت می‌کند، این نکته را نیز باید \r\nبپذیریم که قاعدتاً تحولات نرخ ارز متاثر از برخی هیجانات و انتظارات \r\nکوتاه‌مدت مقطعی بوده و صرفاً موجب افزایش تلاطم و نااطمینانی در بازار \r\nمی‌شود و در میان‌مدت و بلند‌مدت عملاً نتایج مثبتی را برای اقتصاد کشور به\r\n همراه ندارد. \r\n

\r\n

\r\nاین امر همانگونه که در جهش‌های افزایشی مقطعی صدق می‌کند در خصوص کاهش‌های\r\n مقطعی و هیجانی نیر مصداق دارد. بر این اساس، مصاحبه دوم مهر ۱۳۹۲ در \r\nشرایطی صورت گرفت که بازار ارز در واکنش به تغییرات سیاسی پس از انتخابات \r\nریاست‌ جمهوری، در حال تغییر عمده و یکباره انتظارات بود؛ بدین مفهوم که \r\nانتظارات بدبینانه قبلی فعالین اقتصادی نسبت به آینده تعاملات سیاسی \r\nبین‌المللی کشور با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید با سرعت قابل توجهی در \r\nحال تصحیح بود که در پی ایجاد موج هیجانی عرضه ارز توسط افراد، به معنی یک \r\nکاهش مقطعی و زودگذر در بازار تلقی می‌شد.\r\n

\r\n\r\n

\r\nارزیابی‌های میدانی نشان داد تعدادی از سفته‌بازان با سوء‌استفاده از این \r\nتحولات و از طریق ایجاد نوسان‌های غیرواقعی، درصدد بهره‌برداری از فرصت‌ \r\nپیش‌ آمده برای کسب انتفاع شخصی از محل ایجاد تلاطم و نوسان بیش از حد (و \r\nکاهشی) نرخ ارز هستند. بدیهی است به دلیل عدم حمایت متغیرهای بنیادین از \r\nسطوح جدید نرخ ارز، بازار در روزهای آتی خود را تصحیح می‌کرد؛ در نتیجه \r\nاقتصاد در آستانه جهش یکباره نرخ ارز قرار می‌گرفت. \r\n

\r\n

\r\nاتفاق‌های مشابهی (البته با جهت معکوس) در مقطع اجرای فاز دوم اجرای قانون \r\nهدفمندی یارانه‌ها (آخر فروردین ۱۳۹۳) و اعلام نتایج مذاکرات هسته‌ای (آذر \r\n۱۳۹۳) ‌روی داد. مصاحبه رئیس‌کل بانک مرکزی در مهرماه ۱۳۹۲ مانع از فاصله \r\nگرفتن بیش از حد نرخ ارز از سطوح مورد حمایت توسط متغیرهای بنیادین شد و \r\nاگرچه برخی از صاحب‌نظران این مداخله را دلیل عدم تداوم کاهش نرخ ارز تعبیر\r\n می‌کنند، ‌لیکن در دنیای واقع، بانک مرکزی مانع از افت بیش از حد نرخ و \r\n‌جهش سریع بعدی آن شد. \r\n

\r\n

\r\nبنابراین ماحصل آن گفتگو، حفظ بازار ارز از تلاطم‌های ناموجه بوده است. این\r\n امر قابل درک است که جامعه پس از تجربه‌های سال‌های جهش و بی‌ثباتی در \r\nبازار در سال‌های ۱۳۹۰ تا به ابتدای سال ۱۳۹۳، به کاهش نرخ ارز به عنوان \r\nپدیده مطلوب و خوشحال کننده می‌نگرد. قطعاً اگر این تحول بر اساس روند \r\nمتغیرهای بنیادین اقتصاد می‌بود، نه یک مصاحبه، بلکه دهها مصاحبه نیز \r\nنمی‌توانست از کاهش نرخ ارز ممانعت نماید؛ لیکن وقتی تحول جدی در روند \r\nمتغیرهای بنیادین رخ نداده است، وظیفه بانک مرکزی حکم می‌نمود که به جای \r\nشعف از کاهش کوتاه‌مدت نرخ، در پی اقدام صحیح و اصولی که همان حفظ ثبات \r\nبازار است، اقدام نماید. نگاهی به تحولات بازار و برگشت نرخ به مسیر مشخص \r\nخود نیز کاملاً این امر را تایید می‌کند.\r\n

\r\n\r\n

\r\nدر ادامه، با توجه به همزمانی تشدید نوسانات بازار ارز با اجرای مرحله نخست\r\n قانون هدفمندی یارانه‌ها و ایجاد ذهنیت عمومی مبنی بر تاثیرپذیری دوباره \r\nبازار ارز از اجرای مرحله دوم، بانک مرکزی تلاش کرد ضمن آرامش‌بخشی به \r\nافکار عمومی در آستانه اصلاح قیمت حامل‌های انرژی در اوایل اردیبهشت ۱۳۹۳، \r\nمانع از افتادن اقتصاد در چرخه بی‌حاصل افزایش نرخ ارز افزایش \r\nقیمت‌حامل‌های انرژی شود. بخشی از بسته سیاستی این بانک در آن مقطع،‌ \r\nجلوگیری از شکل‌گیری دوباره حملات سفته‌بازانه در بازار ارز از طریق \r\nجهت‌دهی به انتظارات بود. مداخله کلامی و مصاحبه مورد اشاره در سی‌ام \r\nفروردین ۱۳۹۳ نیز به همین الزام و نیاز بازمی‌گشت.\r\n

\r\n\r\n

\r\nباید یادآور شد مذاکرات هسته‌ای اوایل آذرماه ۱۳۹۳ و نتایج آن بر تحولات \r\nهفته‌های قبل و بعد بازار ارز، تاثیرات قابل توجهی برجای گذاشت. انتظارات \r\nخوش‌بینانه موجب شد برخی از فعالین اقتصادی برنامه‌های خرید و فروش ارز را \r\nبه امید حل‌وفصل کامل پرونده هسته‌ای کشور در سوم آذرماه، به بعد از پایان \r\nمذاکرات موکول کنند. عدم تحقق این پیش‌بینی از یک‌سو و کم‌عمق بودن بازار \r\nارز و کشش پائین عرضه از سوی دیگر، سبب شد نرخ ارز در واکنش به بروز یک \r\nهیجان و انتظار رو به بالا، در کنار ورود یکباره حجم قابل توجهی از تقاضا \r\nدر دوره‌ای کوتاه در پی خیل عظیم زائران اربعین حسینی واکنش نشان دهد؛ در \r\nنتیجه نرخ ارز از مقطع مذکور روند افزایشی به خود گرفت. \r\n

\r\n

\r\nمداخله کلامی اواسط آذرماه رئیس‌کل نیز با هدف اطلاع‌رسانی به فعالین تجاری\r\n مبنی بر عدم حمایت متغیرهای بنیادین از افزایش بی‌رویه نرخ ارز و نوسانات \r\nمشاهده شده در آن مقطع صورت گرفت.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۵-در فضائی که قیمت کلیه کالاها و خدمات سیر مداوم افزایشی دارد،‌ ارز \r\nنمی‌تواند از این قاعده کلی مصون بماند و این امر در ماده ۸۱ قانون برنامه \r\nپنجم توسعه نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ ثابت نگهداشتن نرخ ارز با \r\nمکانیزم‌های مصنوعی و از طریق تزریق بی‌حد و حصر دلار به بازار، یکی از \r\nمخرب‌ترین روش‌های مدیریتی است که البته در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ و در اثر \r\nبرخی فشارهای بیرونی، به مدتی طولانی و با حجم بالا به اتکاء درآمدهای \r\nفراوان نفتی تجربه شد. \r\n

\r\n

\r\nچنین رویکردی نه تنها نتایج پایدار و ماندگاری برای اقتصاد در بر نداشت، \r\nبلکه تضمین‌کننده از دست رفتن مزیت‌های تولیدی، کاهش رقابت‌پذیری تجاری و \r\nگسترش واسطه‌گری و فعالیت‌های غیرمولد بود که منافع درازمدت‌ گسترش تولید و\r\n افزایش نرخ رشد اقتصادی را فدای منافع زودگذر کاهش تورم در کوتاه‌مدت \r\nمی‌کند. بنابراین، تخلیه تدریجی و کنترل شده بخشی از شکاف نرخ تورم داخلی و\r\n خارجی در نرخ ارز نه تنها در راستای ایفای الزامات قانونی (نظیر بند (ج) \r\nماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه)‌ است،‌ بلکه از طریق عدم انباشت ناترازی \r\nدر نرخ ارز و نیز کاهش رانت، عملاً هزینه‌های اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ \r\nارز را نیز در آینده کاهش می‌دهد.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۶- متوسط نرخ اسمی برابری دلار در بازار غیررسمی در یک ساله منتهی به ۲۰ \r\nآذر ماه سال ۱۳۹۳ به ۳۱۴۹۴ ریال رسید که در مقایسه با رقم مشابه در یک ساله\r\n منتهی به ۲۰ آذر ۱۳۹۲ (یعنی ۳۳۱۵۴ ریال) ۵.۰ درصد کاهش نشان می‌دهد. \r\nاهتمام بانک مرکزی به مهار نوسانات و تلاطم‌های ارزی نیز سبب کاهش معنی‌دار\r\n ریسک نرخ ارز برای فعالین اقتصادی و خروج بخش عمده تقاضای سفته‌بازی از \r\nاین بازار شد. انعکاس این رویکرد مناسب را می‌توان در کاهش‌۴۹.۸درصدی \r\nانحراف معیار نرخ ارز در دوره مذکور مشاهده نمود. این دستاورد، نقش مهمی را\r\n در کاهش نااطمینانی در فضای اقتصاد، پیش‌بینی‌پذیر شدن برنامه‌های درآمدی و\r\n هزینه‌ای بنگاه‌ها و در نتیجه، بهبود فضای کسب و کار و سرمایه‌گذاری ایفا \r\nکرده است.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۷- در رابطه با این ادعا که دولت با “بازی با ارز” قصد متعادل کردن بودجه \r\nرا دارد، باید به این نکته اشاره کرد که نرخ ارز بودجه سال آینده نسبت به \r\nنرخ مشابه سال جاری تنها ۷.۵ درصد رشد داشته است که این میزان افزایش، تنها\r\n بخشی از شکاف تورمی داخل و خارج را جبران کرده است. بنابراین اقدام مزبور \r\nنیز کاملاً در سازگاری با بند (ج) ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه بوده و \r\nگامی در جهت کاهش انباشت ناترازی نرخ ارز ارزیابی می‌گردد. علی‌ایحال، بانک\r\n مرکزی در تعیین نرخ ارز اعلامی روزانه خود بر اساس شرایط و اقتضائات \r\nاقتصاد و بازار عمل می‌کند و در عین حال نیم‌نگاهی نیز به نرخ ارز بودجه \r\nدارد. \r\n

\r\n

\r\nعملکرد بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز اعلامی روزانه در سال ۱۳۹۳ به خوبی \r\nنشانه این مدعاست. از این بابت، وارد کردن اتهام بازی با ارز جهت \r\nمتعادل‌سازی بودجه و تحمیل هزینه تورمی از این بابت به جامعه، ادعایی عاری \r\nاز حقیقت بوده و نتیجه آن ایجاد انتظارات بدبینانه و غیرواقعی در جامعه \r\nنسبت به تحولات بازار ارز تلقی می‌شود.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۸-بخشی از افزایش نرخ دلار در بازار آزاد از ابتدای سال ۱۳۹۳ را می‌توان به\r\n تحولات جهانی رابطه برابری ارزها و تقویت دلار مربوط دانست. در فاصله \r\nروزهای پنجم فروردین تا ۲۰ آذر ماه سال جاری، نرخ برابری دلار مقابل ریال \r\nدر بازار آزاد به میزان ۱۳.۰درصد افزایش داشته است. \r\n

\r\n

\r\nاین در حالی است که در همین مدت نرخ یورو مقابل ریال به میزان ۱.۳ درصد \r\nافزایش داشته است. مقایسه ارقام فوق با درصد تغییرات رابطه برابری دلار \r\nمقابل یورو در بازار جهانی در دوره مشابه (۱۱.۳ درصد)، حاکی از این است که \r\nافزایش نرخ دلار در بازار آزاد تا حد زیادی ناشی از تحولات بین‌المللی نرخ \r\nدلار و یورو و تقویت دلار در بازارهای جهانی بوده است. \r\n

\r\n

\r\nبا توجه به سهم بالای یورو در مبادلات خارجی کشور و تغییر ارز مورد عمل \r\nبانک مرکزی از دلار به یورو، ارزیابی عملکرد بانک مرکزی در بازار ارز \r\nعمدتاً باید با تغییرات رابطه برابری یورو و ریال صورت گیرد. با توجه به \r\nثبات نسبی نرخ یورو در بازار داخلی، عملکرد بانک مرکزی در زمینه مدیریت \r\nبازار ارز مثبت و کاملاً قابل دفاع ارزیابی می‌شود.\r\n

\r\n\r\n

\r\n۹- لازم به ذکر است که بانک مرکزی به منظور ایفای وظایف خود در هدایت بازار\r\n ارز،‌ مجموعه‌ای از اقدامات را به انجام می‌رساند که مصاحبه‌ها، تنها بخش \r\nارتباطی آن است. تامین ارز مورد نیاز بخش‌های تجاری و خدماتی در قالب بازار\r\n مبادلات، فروش ارز به بانک‌ها برای پاسخگوئی به تعهدات و دیون ارزی \r\nبانک‌ها و تجار،‌ اصلاح مقررات ارزی و تسهیل دسترسی به ارز، کاهش هزینه‌های\r\n نقل ‌و انتقال ارزی، هماهنگی با صادرکنندگان عمده برای تقویت عرضه ارز در \r\nبازار، گسترش روابط کارگزاری بین‌المللی و نظایر آن،‌ مجموعه‌ وسیعی از \r\nاقدامات و فعالیت‌ها را تشکیل می‌دهد که متاسفانه، از دید برخی ناظران و \r\nمنتقدان، مغفول می‌ماند. \r\n

\r\n\r\n

\r\nبانک مرکزی انتظار ندارد این مجموعه گسترده و پنهان فعالیت‌ها مورد توجه \r\nقرار گیرد، لیکن از عموم منتقدین و دلسوزان انتظار دارد در ارائه تحلیل‌های\r\n خود مبانی و اصول مسلم اقتصادی را همواره در نظر داشته باشند و حفظ ثبات و\r\n پایداری بازار ارز را خط‌ قرمز تحلیل‌های رسانه‌ای خود قرار دهند.\r\n

\r\n\r\n

\r\nدر خاتمه مجدداً یادآور می‌شود که بانک مرکزی حسب وظیفه ذاتی و قانونی خود \r\nاز تمامی ابزار‌های لازم جهت حفظ ثبات بازار ارز و استمرار حرکت آن در مسیر\r\n متغیرهای بنیادین آن استفاده می‌کند و در این مسیر در مواقع ضروری نکات \r\nلازم و تحلیل خود از تحولات بازار ارز را جهت تنویر افکار عمومی و اصلاح \r\nانتظارات در مسیر صحیح ارایه می‌دهد. \r\n

\r\n

\r\nدر همین ارتباط توصیه می‌شود صاحبنظران محترم در نقد اقدامات بانک مرکزی در\r\n خصوص تحولات بازار ارز، تحولات این بازار در پانزده‌ ماه گذشته را مطالعه و\r\n ضمن مقایسه آن با تحولات مدت مشابه قبل از آن، به اظهار نظر و ارزیابی همه\r\n جانبه مبادرت نمایند. علاوه بر این، اظهار نظرها و مصاحبه های افرادی که \r\nاز اطلاعات کامل برخوردار نیستند در خصوص تحولات نرخ ارز می تواند زمینه \r\nساز تشدید نوسانات بازار ارز و پیامدهای منفی ناشی از آن باشد. \r\n

\r\n

\r\nدر همین ارتباط از خبرگان و دست اندرکاران محترم انتظار میرود با توجه به \r\nحساسیتها وظرایف بازار ارز، نظرات سازنده خویش را با این بانک (به عنوان \r\nمسئول قانونی و اجرایی بازار ارز ) در میان گذاشته و با این بانک در مدیریت\r\n موثرتر بازار یاری فرمایند تا بدینوسیله از هرگونه بهانه برای نوسانات \r\nهیجانی و ناپایدار در بازار جلوگیری شود.\r\n

ارسال نظر

پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شود.

این فرم توسط reCAPTCHA محافظت می‌شود. حریم خصوصی و شرایط استفاده گوگل اعمال می‌شود.